Kira artış oranı, hem kiracıların hem de ev sahiplerinin her yıl merak ettiği ve sıkça uyuşmazlığa konu olan bir konudur. Yasal sınırların doğru bilinmesi, hem haksız zam taleplerinin önüne geçer hem de tarafların hak kaybı yaşamamasını sağlar. Bu yazıda kira artışının nasıl hesaplandığını ve dikkat edilmesi gereken noktaları açıklıyoruz.
Kira Artışı Hangi Orana Göre Belirlenir?
Türkiye’de kira artış oranları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesi ile düzenlenmiştir. Bu maddeye göre kira artışı, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan TÜFE’nin (Tüketici Fiyat Endeksi) 12 aylık ortalamasını geçemez.
Bu, şu anlama gelir: Ev sahibi, sözleşmede daha yüksek bir oran yazsa bile, yasal tavanın üzerinde zam yapamaz. Taraflar bu sınırı aşmamak kaydıyla daha düşük bir oran üzerinde anlaşabilir; ancak TÜFE ortalamasının üzerinde belirlenen oranlar geçersizdir.
Hesaplama Nasıl Yapılır?
Kira artışı hesaplaması aslında oldukça basittir:
Yeni Kira = Mevcut Kira × (1 + TÜFE Oranı / 100)
Örnek vermek gerekirse: Aylık 20.000 TL olan bir kiranın yenilendiği dönemde geçerli 12 aylık ortalama TÜFE oranı %5,91 ise, artış tutarı yaklaşık 7.182 TL olur ve yeni kira bedeli yaklaşık 27.182 TL’ye yükselir. (Bu örnekteki oran temsilidir; güncel oran her ay değişir.)
Hangi Ayın Verisi Esas Alınır?
Kira artışında, sözleşmenin yenilendiği aydan bir önceki ayın TÜİK tarafından açıklanan 12 aylık ortalama TÜFE verisi esas alınır. Örneğin sözleşmeniz Temmuz ayında yenileniyorsa, Haziran ayında açıklanan veri dikkate alınır.
Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, aylık TÜFE ile 12 aylık ortalama TÜFE’nin karıştırılmasıdır. Yasal tavan, 12 aylık ortalama orandır; tek bir ayın enflasyon rakamı değil.
Konut ve İşyeri Kiralarında Durum
1 Temmuz 2020 tarihinden itibaren işyeri kiraları da konutlarla aynı sisteme tabi tutulmuştur. Yani hem konut hem işyeri kiralarında 12 aylık ortalama TÜFE, uygulanabilecek azami artış sınırını oluşturur.
Beş Yıldan Uzun Süren Kira Sözleşmeleri
Beş yıl ve üzeri süren kira ilişkilerinde durum farklıdır. Bu sözleşmelerde, talep halinde mahkeme; emsal kira bedellerini, taşınmazın durumunu ve güncel koşulları değerlendirerek yeni kira bedelini “hakkaniyet” ilkesine göre yeniden belirleyebilir. Bu durumda artış, TÜFE sınırıyla bağlı olmayabilir.
Uyuşmazlık Durumunda Ne Yapılmalı?
Ev sahibinin yasal sınırın üzerinde zam talep etmesi durumunda, kiracının bu talebi kabul etme zorunluluğu yoktur. Tarafların anlaşamaması halinde kira bedelinin tespiti davası gündeme gelebilir. Önemli bir nokta: Kira uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur.
Kira artışı, sözleşme şartları ve taşınmazın durumuna göre değişen teknik bir konudur. Haksız bir zam talebiyle karşılaştığınızı düşünüyorsanız ya da kira ilişkinizle ilgili bir uyuşmazlık yaşıyorsanız, büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
